(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

విరాటపర్వ - అధ్యాయ 066

॥ శ్రీః ॥
4.66. అధ్యాయః 066
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Topics
అర్జునేన భీతముత్తరంప్రతి సమాశ్వాసనపూర్వకం దుర్యోధనంప్రతి రథయాపనచోదనా ॥ 1॥ తథా స్వబాణాభిఘాతాసహనేన పలాయమానం తంప్రతి సోపహాసమాహ్వానం ॥2 ॥
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Text

అర్జున ఉవాచ। 4-66-0x(3253)(31175)
దక్షిణామేవ తు దిశం హయానుత్తర వాహయ।
పురా సార్థీ భవత్యేషామయం శబ్దోఽత్ర తిష్ఠతాం ॥ 4-66-1(31176)
అశ్చత్థాంనః ప్రతిరథం ప్రాచీముద్యాహి సారథే ।
అచిరాద్ద్రష్టుమిచ్ఛామి గురుపుత్రం యశస్వినం ॥ 4-66-2(31177)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-66-3x(3254)
మోహయిత్వా తు తాన్సర్వాంధనుర్ఘోషేణ పాండవః।
ప్రసవ్యం చైవమావృత్య క్రోశార్ధం ప్రాద్రవత్తదా ॥ 4-66-3(31178)
యథా సతతగో వాయుః సుపర్ణశ్చాపి శీఘ్రగః ।
తథా పార్థరథః శీఘ్రమాకాశే పర్యవర్తత ॥ 4-66-4(31179)
ముహూర్తోపరతే శబ్దే ప్రతియాతే ధనంజయే ।
హస్త్యశ్వరథపాదాతం పురస్కృత్య మహారథాః ॥ 4-66-5(31180)
ద్రోణభీష్మముఖాః సర్వే సైన్యానాం జఘనే యయుః।
యత్తాః పార్థమపశ్యంతః సహితాః శరవిక్షతాః ॥ 4-66-6(31181)
సైనికా ఊచుః । 4-66-7x(3255)
దిష్ట్యా దుర్యోధనో ముక్తః సైన్యం భూయిష్ఠమాగతం।
క్రోశమాత్రమతిక్రంయ బలమన్వానయామహే।
యాత యత్ర వనం గుల్మం నదీమన్వశ్మకాం ప్రతి ॥ 4-66-7(31182)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-66-8x(3256)
అథ దుర్యోధనో దృష్ట్వా భగ్నం స్వం బలమాహవే।
అమృష్యమాణః క్రోధేన ప్రతిమార్గంధనంజయం॥ 4-66-8(31183)
న్యవర్తత కురుశ్రేష్ఠ స్వేనానీకేన సంవృతః ।
వార్యమాణో దురాధర్షైర్భీష్మద్రోణకృపైర్భృశం ॥ 4-66-9(31184)
తతోఽర్జునశ్చిత్రముదారవేగం సమీక్ష్య గాండీవమువాచ వాక్యం।
భోగీంద్రకల్పం భువనేషు రూఢమభేద్యమచ్ఛేద్యమదాహ్యమాజౌ ॥ 4-66-10(31185)
ఇదం త్విదానీమనయం కురూణాం శివం ధనుః శత్రునిబర్హణం చ।
అత్యాశుగం వేగవదాశుకర్తృ అవారణీయం మహతే రణాయ॥ 4-66-11(31186)
ప్రదారణం శత్రువరూథినీనామనీకజిత్సంయతి వజ్రకల్పం।
వైధవ్యదం శత్రునితంబినీనాం ముఖప్రదం కౌరవవంశజానాం ॥ 4-66-12(31187)
ప్రయాహి యత్రైష సుయోధనో హి తం పాతయిష్యామి శరైః సుతీక్ష్ణైః ।
ఆచార్యపుత్రం చ సుయోధనం చ పితామహం సూతసుతం చ సంఖ్యే ।
ద్రోణం కృపం చైవ నివార్య సర్వాఞ్శిరో హరిష్యామి సుయోధనస్య ॥ 4-66-13(31188)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-66-14x(3257)
తదుత్తరశ్చిత్రముదారవేగం ధనుశ్చ దృష్ట్వా నిశితాఞ్శరాంశ్చ।
భీతోఽబ్రవీదర్జునమాజిమధ్యే నాహం తవాశ్వాన్విషహే నియంతుం ॥ 4-66-14(31189)
తమబ్రవీన్మాత్స్యసుతం ప్రహస్య గాండీవధన్వా ద్విషతాం నిహంతా ।
మయా సహాయేన కుతో భయం తే ప్రేహ్యుత్తరాశ్వానుపమంత్రయస్వ ॥ 4-66-15(31190)
ఆశ్వాసితస్తేన ధనంజయేన వైరాటిరశ్వానతుదంజవేన।
విష్ఫారయంస్తద్ధనురుగ్రవేగం యుయుత్సమానః పునరేవ జిష్ణుః ॥ 4-66-16(31191)
గాండీవశబ్దేన తు తత్రతత్ర భూమౌ నిషేదుర్బహవోఽతివేలం।
శంఖస్య శబ్దేన తు వానరస్య శబ్దేన తే యోధవరాః సమంతాత్ ॥ 4-66-17(31192)
అర్జున ఉవాచ। 4-66-18x(3258)
ఏషోఽతిమానీ ధృతరాష్ట్రపుత్రః సేనాముఖే సర్వసమృద్ధతేజాః।
పరాజయం నిత్యమమృష్యమాణో నివర్తతే యుద్ధమనాః పురస్తాత్॥ 4-66-18(31193)
తమేవ యాహి ప్రసమీక్ష్య యుక్తః సుయోధనం తత్ర సహానుజం చ ॥ 4-66-19(31194)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-66-20x(3259)
తమాపతంతం ప్రసమీక్ష్య సర్వే కురుప్రవీరాః సహసాఽభ్యగచ్ఛన్।
ప్రహస్య వీరః స తు తానతీత్య దుర్యోధనే ద్వౌ నిచఖాన బాణౌ ॥ 4-66-20(31195)
తేనార్దితో నాగ ఇవ ప్రభిన్నః పార్థేన విద్ధో ధృతరాష్ట్రపుత్రః ।
యుయుత్సమానోఽతిరథేన సంఖ్యే స్వయం విగృహ్యార్జునమాససాద ॥ 4-66-21(31196)
స భీమధన్వానముదగ్రవేగో ధనంజయం శత్రుశతైరజేయం।
ఆకర్ణపూర్ణాయతచోదితేన భల్లేన వివ్యాధ లలాటమధ్యే ॥ 4-66-22(31197)
స తేన బాణేన సమర్పితేన జాంబూనదాభేన సుసంహితేన ।
రరాజ పార్థో రుధిరం క్షరన్వై యథైకరశ్మిర్భగవాందివార్కః ॥ 4-66-23(31198)
అథాస్య బాణేన విదారితస్య ప్రాదుర్వభూవాస్రమజస్రముష్ణం।
సా తస్య జాంబూనదపుష్పచిత్రా మాలేవ ధారాఽభివిరాజతే స్మ ॥ 4-66-24(31199)
స తేన బాణాభిహతస్తరస్వీ దుయోధనేనోద్ధతమన్యువేగః ।
శరానుపాదాయ విషాగ్నికల్పాన్వివ్యాధ రాజానమదీనసత్వః ॥ 4-66-25(31200)
దుర్యోధనశ్చాపి తముగ్రతేజాః పార్థశ్చ దుర్యోధనమేకవీరః ।
అన్యోన్యమాజౌ పురుషప్రవీరౌ సమ సమాజఘ్నతురాజమీఢౌ ॥ 4-66-26(31201)
తతః ప్రభిన్నేన మహాగజేన మహీధరాభేన పునర్వికర్ణః ।
రథైశ్చతుర్భిర్గజపాదరక్షైః కుంతీసుతం పాండవమభ్యధావత్ ॥ 4-66-27(31202)
తమాపతంతం త్వరితం గజేంద్రం ధనంజయః కుంభలలాటమధ్యే।
ఆకర్ణపూర్ణేన దృఢాయసేన బాణేన వివ్యాధ భృశం తు వీరః ॥ 4-66-28(31203)
పార్థేన సృష్టః స తు గృధ్రపత్రో హ్యాపుంఖదేశం ప్రవివేశ నాగం।
విదార్య శైలప్రవరప్రకాశం యథాఽశనిః పర్వతమింద్రసృష్టః ॥ 4-66-29(31204)
శరప్రతప్తః స తు నాగరాజః ప్రవేపితాంగో వ్యథితాంతరాత్మా।
సంసీదమానో నిపపాత భూమౌ వజ్రాహతం శృంగమివాచలస్య ॥ 4-66-30(31205)
నిపాతితే దంతివరే పృథివ్యాం త్రాసాద్వికర్ణః సహసాఽవతీర్య ।
తూర్ణం పదాన్యష్టశతాని గత్వా వివింశతేః స్యందనమారురోహ ॥ 4-66-31(31206)
నిహత్య నాగం తు శరేణ తేన వజ్రోపమేనాద్రివరప్రకాశం।
తథావిధేనైవ శరేణ పార్థో దుర్యోధనం వక్షసి నిర్బిభేద ॥ 4-66-32(31207)
హతే గజే రాజని చైవ భిన్నే భగ్నే వికర్ణే చ సపాదరక్షే ।
గాండీవముక్తైర్విశిఖైః ప్రభిన్నాస్తే యోధముఖ్యాః సహసా ప్రజగ్ముః ॥ 4-66-33(31208)
దృష్ట్వైవ బాణేన హతం చ నాగం యోధాంశ్చ సర్వాన్నృపతిర్నిరీక్ష్య।
రథం సమావృత్య కురగ్నవీరో రణాత్ప్రదుద్రావ యతో న పార్థః ॥ 4-66-34(31209)
తం భీతరూపం త్వరితం వ్రజంతం దుర్యోధనం శత్రుగణావమర్దీ ।
అన్వాహ్వయద్యోద్ధుమనాః కిరీటీ బాణాభివిద్ధం రుధిరం వమంతం ॥ 4-66-35(31210)
తస్మిన్మహేష్వాసవరేఽతివిద్ధే ధనంజయేనాప్రతిమేన యుద్ధే।
సర్వాణి సైన్యాని భయార్దితాని త్రాసం యయుః పార్థముదీక్ష్య తాని ॥ 4-66-36(31211)
తతస్తు తే శాంతిపరాశ్చ సర్వే దృష్ట్వాఽర్జునం నాగమివ ప్రభిన్నం।
ఉచ్చైర్నదంతం బలమత్తమాజౌ మధ్యే స్థితం సింహమివర్షభాణాం ॥ 4-66-37(31212)
గాండీవశబ్దేన తు పాండవస్య యోధా నిపేతుః సహసా రథేభ్యః।
భయార్దితాః పార్థశరాభితప్తాః సింహాభిపన్నా ఇవ వారణేంద్రాః ॥ 4-66-38(31213)
సంరక్తనేత్రః పునరింద్రకర్మా వైకర్తనం ద్వాదశభిః పృషత్కైః।
విత్రాస్య తేషాం ద్రవతాం సమైక్షద్దుఃశాసనం చైకరథేన పార్థః ॥ 4-66-39(31214)
కర్ణోఽబ్రవీత్పార్థశరాభితప్తో దుర్యోధనం దుష్ప్రసహం చ దృష్ట్వా ।
దృష్టోఽర్జునోఽయం ప్రతియామ శీఘ్రం శ్రేయో విధాస్యామ ఇతో గతేన ॥ 4-66-40(31215)
మన్యే త్వయా తాత కృతం చ కార్యం యదర్జునోఽస్మాభిరిహాద్య దృష్టః ।
భూయో వనం గచ్ఛతు సవ్యసాచీ పశ్యామి పూర్ణం సమయం న తేషాం ॥ 4-66-41(31216)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-66-42x(3260)
శరార్దితాస్తే యుధి పాండవేన ప్రససురన్యోన్యమథాహ్వయంతః।
కర్ణోఽబ్రవీదాపతత్యేష జిష్ణుర్దుర్యోధనం సంపరివార్య యామః ॥ 4-66-42(31217)
సర్వాస్త్రవిద్వారణయూథపాభః కాలే ప్రహర్తా యుధి శాత్రవాణాం।
అయం చ పార్థః పునరాగతో నో మూలం చ రక్ష్యం భరతర్షభాణాం ॥ 4-66-43(31218)
సమీక్ష్య పార్థం తరసాఽఽపతంతం దుర్యోధనః కాలమివాత్తశస్త్రం ।
భయార్తరూపః శరణం ప్రపేదే ద్రోణం చ కర్ణం చ కృపం చ భీష్మం ॥ 4-66-44(31219)
తం భీతరూపం శరణం వ్రజంతం దుర్యోధనం శత్రుసహో నిషంగీ।
ఇత్యబ్రవీత్ప్రీతమనాః కిరీటీ బాణాభితప్తం రుధిరం వమంతం ॥ 4-66-45(31220)
విహాయ కీర్తిం చ యశశ్చ లోకే యుద్ధాత్పరావృత్య పలాయసే కిం।
న నందయిష్యంతి తవాహతాని తూర్యాణి యుద్ధాదవరోపితస్య॥ 4-66-46(31221)
న భోక్ష్యసే సోఽద్య మహీం సమగ్రాం యానాని వస్త్రాణ్యథ భోజనాని।
కల్యాణగంధీని చ చందనాని యుద్ధాత్పరావృత్య తు భోక్ష్యసే కిం ।
సువర్ణమాల్యాని చ కుండలాని హారాంశ్చ వైడూర్యకృతోపధానాన్ ॥ 4-66-47(31222)
చ్యుతరా యుద్ధాన్న తు శంఖశబ్దాస్తథా భవిష్యంతి తవాద్య పాప।
న భోగహేతోర్వరచందనం చ స్త్రియశ్చ ముఖ్యా మధురప్రలాపాః ।
యుద్ధాత్ప్రయాతస్య నరేంద్రసూనో పరే చ లోకే ఫలితా న చేహ ॥ 4-66-48(31223)
యుధిష్ఠిరస్యాస్మి నిదేశకారీ పార్థస్తృతీయో యుధి చ స్థిరోస్మి।
తదర్థమావృత్య ముఖం ప్రయచ్ఛనరేంద్రవృత్తం స్మర ధార్తరాష్ట్రః ॥ 4-66-49(31224)
మోఘం తవైతద్భువి నామధేయం దుర్యోధనేతీహ కృతం పురస్తాత్।
దుర్యోధనస్త్వం ప్రథితోసి నాంనా సుయోధనః సన్నికృతిప్రధానః । 4-66-50(31225)
న తే పురస్తాదథ పృష్ఠతో వా పశ్యామి దుర్యోధన రక్షితారం।
పరీప్స యుద్ధేన కురుప్రవీర ప్రాణాన్మయా బాణబలాభితప్తాన్ ॥ ॥ 4-66-51(31226)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే విరాటపర్వణి గోగ్రహణపర్వణి షట్షష్టితమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Virata Parva - Chapter Footnotes
4-66-50 సుయోధనస్త్వం నికృతిప్రధాన ఇతి ఖo పాఠః ॥ 50 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.